{"id":73639,"date":"2021-03-04T14:22:57","date_gmt":"2021-03-04T14:22:57","guid":{"rendered":"https:\/\/www.article19.org\/?post_type=resources&p=73639"},"modified":"2021-03-05T14:08:03","modified_gmt":"2021-03-05T14:08:03","slug":"turkiye-aihm-karari-sonrasinda-siyasetci-serbest-birakilsin","status":"publish","type":"resources","link":"https:\/\/www.article19.org\/tr\/resources\/turkiye-aihm-karari-sonrasinda-siyasetci-serbest-birakilsin\/","title":{"rendered":"T\u00fcrkiye: A\u0130HM Karar\u0131 Sonras\u0131nda Siyaset\u00e7i Serbest B\u0131rak\u0131ls\u0131n"},"content":{"rendered":"

Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi, T\u00fcrkiye’den Demirta\u015f Karar\u0131n\u0131n Uygulanmas\u0131n\u0131 Talep Etmelidir<\/h3>\n

Be\u015f ayr\u0131 insan haklar\u0131 \u00f6rg\u00fct\u00fc bug\u00fcn yapt\u0131klar\u0131 a\u00e7\u0131klamada, Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin, T\u00fcrkiye’yi<\/a> Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi karar\u0131na uyarak muhalif K\u00fcrt siyaset\u00e7i Selahattin Demirta\u015f’\u0131 serbest b\u0131rakmaya y\u00f6nlendirmesi gerekti\u011fini belirtti. Bu be\u015f insan haklar\u0131 \u00f6rg\u00fct\u00fc ARTICLE 19, \u0130nsan Haklar\u0131 \u0130zleme \u00d6rg\u00fct\u00fc, Uluslararas\u0131 Hukuk\u00e7ular Komisyonu, Uluslararas\u0131 \u0130nsan Haklar\u0131 Federasyonu ve T\u00fcrkiye \u0130nsan Haklar\u0131 Davalar\u0131na Destek Projesi’nden olu\u015fuyor.<\/strong><\/p>\n

Hak \u00f6rg\u00fctleri, Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi (A\u0130HM) kararlar\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131n denetiminden sorumlu Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesine detayl\u0131 bir ortak bildirimde<\/a> bulunarak, Komitenin 9-11 Mart 2021 tarihli toplant\u0131s\u0131nda bu konuda karar almas\u0131n\u0131 talep ettiler. \u00d6rg\u00fctler, T\u00fcrkiye’nin A\u0130HM’in 22 Aral\u0131k 2020 tarihli Demirta\u015f’\u0131n serbest b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektiren \u00f6nemli karar\u0131n\u0131<\/a> g\u00f6rmezden gelerek Demirta\u015f’\u0131n haklar\u0131n\u0131 ihlal etmeye devam etti\u011fini ifade ettiler.<\/p>\n

\u0130nsan Haklar\u0131 \u0130zleme \u00d6rg\u00fct\u00fc K\u0131demli Hukuk Dan\u0131\u015fman\u0131 Aisling Reidy, “Cumhurba\u015fkan\u0131 Erdo\u011fan ve \u00fcst d\u00fczey yetkililer, Demirta\u015f’\u0131n serbest b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6ren A\u0130HM karar\u0131na, karar\u0131n mevcut tutuklulu\u011fa uygulanmad\u0131\u011f\u0131 ve Mahkemenin kararlar\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye i\u00e7in ba\u011flay\u0131c\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki yanl\u0131\u015f arg\u00fcmanlarla cevap verdiler” dedi. Reidy, “Bakanlar Komitesi, T\u00fcrkiye’yi Demirta\u015f’\u0131 derhal serbest b\u0131rakmaya \u00e7a\u011f\u0131rmal\u0131, A\u0130HM kararlar\u0131n\u0131 g\u00f6rmezden gelmenin veya etraf\u0131ndan dolanmaya \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n kabul edilemez oldu\u011funa dair \u015f\u00fcpheye yer b\u0131rakmamal\u0131d\u0131r\u201d dedi.<\/p>\n

Cumhurba\u015fkan\u0131 Recep Tayyip Erdo\u011fan’\u0131n h\u00fck\u00fcmetine muhalif K\u00fcrtlerin haklar\u0131n\u0131 destekleyen politik \u00e7izgideki Halklar\u0131n Demokratik Partisi (HDP) eski e\u015f ba\u015fkan\u0131 Demirta\u015f, 4 Kas\u0131m 2016’dan bu yana T\u00fcrkiye’nin bat\u0131s\u0131ndaki Edirne F Tipi Cezaevi’nde tutuluyor.<\/p>\n

A\u0130HM B\u00fcy\u00fck Dairesi, karar\u0131nda “T\u00fcrkiye h\u00fck\u00fcmetinin, Demirta\u015f\u2019\u0131 tutuklay\u0131p, tutuklulu\u011funu 4 y\u0131ldan fazla s\u00fcrd\u00fcrerek onun siyasi faaliyetlerini engellemek, se\u00e7menleri se\u00e7ilmi\u015f temsilcilerinden mahrum b\u0131rakmak, demokratik bir toplumun temeli olan \u00e7o\u011fulculu\u011fu ve siyasi tart\u0131\u015fmay\u0131 k\u0131s\u0131tlamak y\u00f6n\u00fcnde \u00f6rt\u00fcl\u00fc ama\u00e7lar ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131” ifadelerine yer verdi.<\/p>\n

Demirta\u015f’\u0131n derhal serbest b\u0131rak\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fine karar veren Mahkeme, T\u00fcrkiye’nin Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi’nin 5\/1 ve 5\/3. maddeleri (\u00f6zg\u00fcrl\u00fck hakk\u0131), 10. madde (ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc hakk\u0131), 1. Ek Protokol 3. madde (serbest se\u00e7im hakk\u0131) ve 18. madde (haklara getirilecek k\u0131s\u0131tlanmalar\u0131n s\u0131n\u0131rlanmas\u0131) ile korunan haklar\u0131 ihlal etti\u011fini tespit etti.<\/p>\n

Mahkeme, h\u00fck\u00fcmetin haklar\u0131n k\u0131s\u0131tlanmas\u0131nda k\u00f6t\u00fc niyetle hareket etti\u011fini tespit ederken (madde 18 ihlali), 6-8 Ekim 2014’te T\u00fcrkiye’nin g\u00fcneydo\u011fusunda \u00f6l\u00fcmlerin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 protestolara ili\u015fkin bir soru\u015fturma kapsam\u0131nda Demirta\u015f’\u0131n 20 Eyl\u00fcl 2019’dan bu yana tutuklu oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izdi. A\u0130HM, T\u00fcrkiye’nin bu soru\u015fturmada yapmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u015feyin ayn\u0131 olgular\u0131n “yeni bir hukuki vas\u0131fland\u0131rmas\u0131\u201d oldu\u011funu, \u00e7\u00fcnk\u00fc ayn\u0131 “eylemler ve olaylar\u0131n” Demirta\u015f’\u0131n 2 Eyl\u00fcl 2019’a kadar s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen tutuklulu\u011funa ve hakk\u0131nda o s\u00fcre\u00e7le ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak devam eden yarg\u0131lamaya esas al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti.<\/p>\n

Demirta\u015f’\u0131n 4 Kas\u0131m 2016’dan 2 Eyl\u00fcl 2019’a kadarki tutuklulu\u011fu ile 20 Eyl\u00fcl 2019’dan bu yana devam eden tutuklulu\u011fu aras\u0131nda bir s\u00fcreklilik tespit eden Mahkeme, 20 Eyl\u00fcl tarihli karar\u0131 \u201ctutuklulu\u011fa geri d\u00f6nd\u00fcrme” olarak tan\u0131mlad\u0131. T\u00fcrkiye H\u00fck\u00fcmeti ise bu tespiti reddetti ve Demirta\u015f’\u0131n \u015fu an A\u0130HM karar\u0131 kapsam\u0131nda olmayan bir dava dolay\u0131s\u0131yla tutuklu oldu\u011funu iddia ediyor.<\/p>\n

Uluslararas\u0131 Hukuk\u00e7ular Komisyonu Avrupa ve Orta Asya Direkt\u00f6r\u00fc R\u00f3is\u00edn Pillay, \u201cAvrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesinin a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtti\u011fi gibi, Demirta\u015f’\u0131n 20 Eyl\u00fcl 2019’da tutuklanmas\u0131 asl\u0131nda ayr\u0131 bir tutuklama de\u011fil, \u2018tutuklulu\u011fa geri d\u00f6nd\u00fcrmedir\u2019 ve S\u00f6zle\u015fme’de yer alan haklar\u0131n\u0131n ihlalinin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesidir\u201d dedi. Pillay, “Bakanlar Komitesi, muhalif bir siyaset\u00e7iyi taciz etmek amac\u0131yla adli i\u015flemlerin k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmas\u0131na derhal son vermesi i\u00e7in T\u00fcrkiye’ye bask\u0131 yapmal\u0131d\u0131r\u201d dedi.<\/p>\n

Hak \u00f6rg\u00fctlerinin bildirimi, Demirta\u015f aleyhindeki yeni iddianame, T\u00fcrkiye’nin Cumhurba\u015fkan\u0131 ve \u00fcst d\u00fczey yetkililerinin Demirta\u015f karar\u0131n\u0131n ve genel olarak A\u0130HM kararlar\u0131n\u0131n ba\u011flay\u0131c\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin tekrar eden a\u00e7\u0131klamalar\u0131 da dahil olmak \u00fczere A\u0130HM B\u00fcy\u00fck Dairesinin karar\u0131 sonras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen siyasi ve hukuki geli\u015fmelere ili\u015fkin kapsaml\u0131 bir analiz sunuyor.<\/p>\n

T\u00fcrkiye \u0130nsan Haklar\u0131 Davalar\u0131na Destek Projesi’nden Helen Duffy, “bu kadar \u00f6nemli bir siyasi fig\u00fcr\u00fc, Mahkemenin koruma kapsam\u0131nda oldu\u011funu tespit etti\u011fi ve \u00e7o\u011funlukla 6 y\u0131l \u00f6nceki siyasi a\u00e7\u0131klamalar\u0131na dayanan 30 “yeni” ve ciddi su\u00e7la itham etmek, Mahkemenin derhal serbest b\u0131rakma karar\u0131na uymaktan ka\u00e7\u0131nma giri\u015fiminin bir tekrar\u0131d\u0131r.” dedi. Duffy, “B\u00fcy\u00fck Daire daha \u00f6nceki ‘yeniden vas\u0131fland\u0131rma’ giri\u015fimlerini reddetmi\u015ftir, Bakanlar Komitesinin karar\u0131 uygulamaktan ka\u00e7\u0131nma d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fc k\u0131rmak i\u00e7in buna g\u00fc\u00e7l\u00fc bir yan\u0131t vermesinin zaman\u0131 gelmi\u015ftir.” dedi.<\/p>\n

Hak \u00f6rg\u00fctleri, Bakanlar Komitesini Demirta\u015f’\u0131n davas\u0131n\u0131 nitelikli denetim prosed\u00fcr\u00fc alt\u0131nda izlenmek \u00fczere s\u0131n\u0131fland\u0131rmaya ve \u00f6nc\u00fc dava olarak kabul etmeye, T\u00fcrkiye\u2019nin karar\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 reddetmeye devam etmesinin, bu nedenle A\u0130HM’e y\u00f6nlendirilmesine yol a\u00e7abilece\u011fini dile getirmeye davet ettiler. \u00d6rg\u00fctler, Bakanlar Komitesinin T\u00fcrkiye h\u00fck\u00fcmetine y\u00f6nelik \u015fu \u00e7a\u011fr\u0131larda bulunmas\u0131n\u0131 talep ettiler:<\/p>\n