{"id":339177,"date":"2024-07-09T09:00:52","date_gmt":"2024-07-09T08:00:52","guid":{"rendered":"https:\/\/www.article19.org\/?post_type=resources&p=339177"},"modified":"2024-07-09T10:44:56","modified_gmt":"2024-07-09T09:44:56","slug":"avrupa-birligi-ab-turkiyede-medya-ozgurlugu-ve-insan-haklarinin-korunmasini-onceliklendirme-yonunde-daha-fazlasini-yapmalidir","status":"publish","type":"resources","link":"https:\/\/www.article19.org\/tr\/resources\/avrupa-birligi-ab-turkiyede-medya-ozgurlugu-ve-insan-haklarinin-korunmasini-onceliklendirme-yonunde-daha-fazlasini-yapmalidir\/","title":{"rendered":"Avrupa Birli\u011fi (AB), T\u00fcrkiye’de medya \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve insan haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131n\u0131 \u00f6nceliklendirme y\u00f6n\u00fcnde daha fazlas\u0131n\u0131 yapmal\u0131d\u0131r"},"content":{"rendered":"

A\u015fa\u011f\u0131da imzas\u0131 bulunan medya \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, insan haklar\u0131 ve gazetecilik meslek kurulu\u015flar\u0131; AB se\u00e7imlerinin ard\u0131ndan Avrupa Komisyonu ve Avrupa Parlamentosu’nu, T\u00fcrkiye ile ili\u015fkilerinde gazetecilerin haklar\u0131n\u0131 ve ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc koruma taahh\u00fcd\u00fcn\u00fc g\u00fc\u00e7lendirmeye \u00e7a\u011f\u0131rmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

AB-T\u00fcrkiye ili\u015fkileri, T\u00fcrkiye’nin uzun s\u00fcredir aday \u00fcye \u00fclke stat\u00fcs\u00fcnde olmas\u0131 nedeniyle son y\u0131llarda \u00e7\u0131kmaza girmi\u015ftir. AB kurumlar\u0131n\u0131n, T\u00fcrkiye ile ili\u015fkilerini canland\u0131rmas\u0131 ve bu s\u00fcre\u00e7te insan haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131n\u0131n merkezi bir rol oynamas\u0131 gerekmektedir.<\/span><\/p>\n

Son 20 y\u0131lda, <\/span>T\u00fcrkiye h\u00fck\u00fcmeti ulusal medyan\u0131n %90’\u0131ndan fazlas\u0131n\u0131 ele ge\u00e7irmi\u015ftir<\/span><\/a>. Bu, \u00fclkedeki kamu medyas\u0131n\u0131 do\u011frudan kontrol etmenin yan\u0131 s\u0131ra h\u00fck\u00fcmete yak\u0131n i\u015f insanlar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ana ak\u0131m medyan\u0131n b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc dolayl\u0131 olarak kontrol etmeyi de i\u00e7ermektedir. Bu durum, resmi ilan ve reklamlar\u0131n k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmas\u0131 yoluyla<\/span> itaatk\u00e2r tipte bir habercilik ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015f, radyo ve televizyon faaliyetlerini d\u00fczenleme ve denet<\/span>lemeyle y\u00fck\u00fcml\u00fc RT\u00dcK\u2019\u00fc ara\u00e7salla\u015ft\u0131rarak ele\u015ftirel haberleri rutin olarak hedef alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n

Ana ak\u0131m medyan\u0131n ele ge\u00e7irilmesi, ba\u011f\u0131ms\u0131z medyaya y\u00f6nelik geni\u015f \u00e7apl\u0131 bir bask\u0131 ile de desteklenmi\u015ftir. 2016’daki ba\u015far\u0131s\u0131z darbe giri\u015fiminden bu yana y\u00fczlerce gazetecinin tutuklanmas\u0131 ve binlercesinin yarg\u0131lanmas\u0131 buna dahildir. Hapisteki <\/span>gazeteci say\u0131s\u0131<\/span><\/a> \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde azalm\u0131\u015ft\u0131r, ancak y\u00fczlerce gazeteci h\u00e2l\u00e2 yarg\u0131lanmakta ve bu da gazeteciler aras\u0131nda otosans\u00fcr\u00fcn artmas\u0131na yol a\u00e7maktad\u0131r. <\/span>2023 y\u0131l\u0131 boyunca<\/span><\/a>, en az 207 gazeteci yarg\u0131lanm\u0131\u015f, en az 22’si hapse at\u0131lm\u0131\u015f veya para cezas\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/span><\/p>\n

Gazeteciler h\u00fck\u00fcmet yanl\u0131s\u0131 medya kurulu\u015flar\u0131n\u0131n sald\u0131r\u0131lar\u0131, \u00e7evrimi\u00e7i troller ve karalama kampanyalar\u0131 ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalmaktad\u0131r. Polis, toplumsal g\u00f6steriler s\u0131ras\u0131nda gazetecileri s\u0131kl\u0131kla g\u00f6z alt\u0131na almakta ve haber yapmalar\u0131n\u0131 engellemektedir. AB \u00dcye Devletler ve aday \u00fclkeler d\u00fczeyinde medya \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ihlallerini belgeleyen <\/span>Medya \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc Acil M\u00fcdahale (MFRR)<\/span><\/a> veri taban\u0131na g\u00f6re Temmuz 2023’ten bu yana T\u00fcrkiye’de gazetecilere y\u00f6nelik en az 168 hak ihl\u00e2li kaydedilmi\u015ftir.<\/span><\/p>\n

2022\u2019de y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren Dezenformasyon Yasas\u0131, <\/span>2023 y\u0131l\u0131nda en az 30 gazeteci hakk\u0131nda soru\u015fturma ba\u015flat\u0131lmas\u0131na<\/span><\/a> yol a\u00e7m\u0131\u015f ve \u00e7evrimi\u00e7i platformlar\u0131, h\u00fck\u00fcmetin dezenformasyon ya da ulusal g\u00fcvenli\u011fe y\u00f6nelik tehdit olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7erikleri sans\u00fcrlemeye itmi\u015ftir. Google <\/span>algoritmik yanl\u0131l\u0131k<\/span><\/a> nedeniyle haber arayanlar\u0131n %80’inden fazlas\u0131n\u0131 h\u00fck\u00fcmet yanl\u0131s\u0131 medyaya y\u00f6nlendirerek ba\u011f\u0131ms\u0131z medyan\u0131n son derece s\u0131n\u0131rl\u0131 bir \u00e7er\u00e7evede s\u0131k\u0131\u015f\u0131p kalmas\u0131na sebep olmaktad\u0131r.<\/span><\/p>\n

Gazetecilere y\u00f6nelik bu d\u00fc\u015fmanca ekonomik ve hukuki ortam, gazetecili\u011fi susturmakta ve halk\u0131n \u00e7e\u015fitlilik i\u00e7eren medya kaynaklar\u0131na eri\u015fimini engellemektedir.<\/span><\/p>\n

Bununla birlikte, T\u00fcrkiye\u2019den AB \u00dcye Devletlerine vize ba\u015fvurusunda bulunan gazeteciler giderek daha k\u0131s\u0131tlay\u0131c\u0131 bir s\u00fcre\u00e7le kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalmaktad\u0131r. Vizelerdeki gecikmeler ve baz\u0131 gazetecilerin ba\u015fvurular\u0131n\u0131n do\u011frudan reddedilmesi, T\u00fcrkiye’deki gazetecilerin yurt d\u0131\u015f\u0131ndaki meslekta\u015flar\u0131yla ba\u011flant\u0131 kurma ve geli\u015ftirme imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 baltalamaktad\u0131r.\u00a0<\/span><\/p>\n

Haziran 2024’te, g\u00f6rev s\u00fcresi tamamlanan AB T\u00fcrkiye Delegasyonu Ba\u015fkan\u0131 B\u00fcy\u00fckel\u00e7i taraf\u0131ndan Br\u00fcksel’e davet edilen \u00fcst d\u00fczey bir heyet ziyareti s\u0131ras\u0131nda <\/span>deneyimli bir gazeteciye<\/span><\/a>, Avrupa Komisyonu’ndan davet alm\u0131\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen Bel\u00e7ika B\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fi taraf\u0131ndan vize verilmemi\u015ftir. Bu ve bunun gibi <\/span>\u00f6rnekler<\/span><\/a>, T\u00fcrkiye\u2019den gazetecilerin haber yapmalar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde bir engel daha olu\u015fturmaktad\u0131r. AB \u00dcye Devletleri, T\u00fcrkiye’deki gazetecilerin mesleki ama\u00e7lar i\u00e7in vize alma s\u00fcrecini kolayla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in derhal harekete ge\u00e7melidir.<\/span><\/p>\n

Avrupa h\u00fck\u00fcmetlerini ve politika yap\u0131c\u0131lar\u0131, yeni AB D\u00f6nem Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 s\u00fcresince T\u00fcrkiye ile y\u00fcr\u00fct\u00fclecek ili\u015fkilerin merkezine medya \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri ve temel haklar\u0131n al\u0131nmas\u0131n\u0131 sa\u011flamaya \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yor ve;<\/span><\/p>\n