{"id":282499,"date":"2022-10-14T10:32:40","date_gmt":"2022-10-14T09:32:40","guid":{"rendered":"https:\/\/www.article19.org\/resources\/turkey-dangerous-dystopian-new-legal-amendments\/"},"modified":"2022-10-15T14:03:57","modified_gmt":"2022-10-15T13:03:57","slug":"turkiye-dezenformasyon-yasasi-sansur","status":"publish","type":"resources","link":"https:\/\/www.article19.org\/tr\/resources\/turkiye-dezenformasyon-yasasi-sansur\/","title":{"rendered":"T\u00fcrkiye: Yeni Kanun De\u011fi\u015fiklikleri Tehlikeli ve Distopik"},"content":{"rendered":"<h3><strong>Yakla\u015fan Se\u00e7imlere Do\u011fru Yeni Sans\u00fcr Tehdidi<\/strong><\/h3>\n<p><strong>ARTICLE 19 ve \u0130nsan Haklar\u0131 \u0130zleme \u00d6rg\u00fct\u00fc 14 Ekim&#8217;de yapt\u0131klar\u0131 a\u00e7\u0131klamada, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin 13 Ekim 2022 tarihinde &#8220;sans\u00fcr yasas\u0131&#8221; olarak bilinen bir dizi yeni yasa de\u011fi\u015fikli\u011fi teklifini kabul etti\u011fini, yeni yasayla internet sans\u00fcr\u00fcn\u00fc daha da a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131ran ve bilgiye eri\u015fimi k\u0131s\u0131tlayan yeni ifade su\u00e7lar\u0131 getirildi\u011fini belirttiler.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Yasan\u0131n 2023&#8217;te yap\u0131lacak cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ve parlamento se\u00e7imlerine aylar kala kabul edilmi\u015f olmas\u0131, Erdo\u011fan h\u00fck\u00fcmetinin se\u00e7imler \u00f6ncesinde h\u00fck\u00fcmeti ele\u015ftiren internet habercili\u011fi ve yorumculu\u011funu susturmay\u0131 ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki endi\u015feleri de art\u0131r\u0131yor.<\/strong><\/p>\n<p>ARTICLE 19 Avrupa ve Orta Asya Ba\u015fkan\u0131 Sarah Clarke, &#8220;Birlikte ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, yeni yasa, 2023 se\u00e7imleri \u00f6ncesinde h\u00fck\u00fcmetin sans\u00fcr\u00fc a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131rmak ve sosyal medya ile ba\u011f\u0131ms\u0131z internet haber siteleri \u00fczerindeki kontrol\u00fcn\u00fc s\u0131k\u0131la\u015ft\u0131rmak i\u00e7in cephanesindeki silahlar\u0131 art\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve ac\u0131mas\u0131z yeni bir d\u00f6nemin i\u015faretlerini veriyor. \u0130\u00e7erik \u00e7\u0131karma ve kullan\u0131c\u0131 verilerini teslim etme taleplerine uymayan teknoloji \u015firketlerine y\u00f6nelik a\u011f\u0131r cezalar \u00f6ng\u00f6ren yasa, \u015firketleri, neredeyse tamamen sans\u00fcr rejimine d\u00f6n\u00fc\u015fen y\u00f6netimin su\u00e7 orta\u011f\u0131 olmaya zorlayacakt\u0131r\u201d dedi.<\/p>\n<p>Yeni yasa, \u0130nternet Kanunu, Bas\u0131n Kanunu ve T\u00fcrk Ceza Kanunu da dahil olmak \u00fczere \u00e7e\u015fitli kanunlarda de\u011fi\u015fiklik yapan 40 maddeden olu\u015fuyor. Yasa, &#8220;halk\u0131 yan\u0131lt\u0131c\u0131 bilgiyi alenen yaymay\u0131&#8221; bir y\u0131ldan \u00fc\u00e7 y\u0131la kadar hapis cezas\u0131 ile cezaland\u0131r\u0131lacak bir su\u00e7 haline getiriyor. Yasa, internet haber siteleri \u00fczerinde \u00e7ok daha s\u0131k\u0131 bir h\u00fck\u00fcmet kontrol\u00fc tesis ediyor. Yasa, interneti d\u00fczenlemekle g\u00f6revli olan ve h\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan kontrol edilen Bilgi Teknolojileri ve \u0130leti\u015fim Kurumunu (BTK), sosyal medya \u015firketlerini i\u00e7erik \u00e7\u0131karma ve kullan\u0131c\u0131 verilerini bildirme taleplerine uymaya zorlayacak kapsaml\u0131 yetkilerle donat\u0131yor. \u015eirketler bu talepleri yerine getirmedikleri takdirde internet bant geni\u015fliklerinin daralt\u0131lmas\u0131 yapt\u0131r\u0131m\u0131yla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalacaklar.<\/p>\n<p>ARTICLE 19, \u0130nsan Haklar\u0131 \u0130zleme \u00d6rg\u00fct\u00fc ve di\u011fer insan haklar\u0131 \u00f6rg\u00fctleri, T\u00fcrk Ceza Kanunu ve Ter\u00f6rle M\u00fccadele Kanunu&#8217;nun gazetecileri ve h\u00fck\u00fcmeti ele\u015ftirdi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen ki\u015fileri, hi\u00e7bir \u015fekilde \u015fiddete te\u015fvikte bulunmasalar dahi ele\u015ftirel haber, a\u00e7\u0131klama veya yorum yapt\u0131klar\u0131 i\u00e7in yarg\u0131lamak ve mahk\u00fbm etmek amac\u0131yla yayg\u0131n bir \u015fekilde k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 detayl\u0131 bir \u015fekilde belgelemi\u015ftir. Yeni yasaya g\u00f6re, \u00e7evrimi\u00e7i mecralarda h\u00fck\u00fcmeti ele\u015ftiren herkes dezenformasyon su\u00e7lamas\u0131yla yarg\u0131lanabilecek.<\/p>\n<p>Sosyal medya, T\u00fcrkiye&#8217;de bas\u0131na y\u00f6nelik geni\u015f \u00e7apl\u0131 bask\u0131n\u0131n ard\u0131ndan insanlar\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z haberlere eri\u015febildi\u011fi ve kendilerini nispeten daha \u00f6zg\u00fcrce ifade edebildikleri son alanlardan biri. Bu, internet sitelerini ve di\u011fer \u00e7evrimi\u00e7i i\u00e7erikleri <a href=\"https:\/\/ifade.org.tr\/reports\/EngelliWeb_2020_Eng.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">keyfi olarak engellemeyi ve kald\u0131rmay\u0131<\/a> da i\u00e7eren <a href=\"https:\/\/www.article19.org\/wp-content\/uploads\/2019\/07\/Turkey-UPR-submission_July2019.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki k\u0131s\u0131tlay\u0131c\u0131 internet yasas\u0131na<\/a> ra\u011fmen ger\u00e7ekle\u015fmektedir. ARTICLE 19 ve \u0130nsan Haklar\u0131 \u0130zleme \u00d6rg\u00fct\u00fc, yeni yasan\u0131n, teknoloji \u015firketlerini devletin sans\u00fcr ayg\u0131t\u0131 olmaya zorlayarak bu alan\u0131 kapatmay\u0131 ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmektedir.<\/p>\n<p>2020 y\u0131l\u0131nda <a href=\"https:\/\/www.article19.org\/resources\/turkey-twitter-becomes-latest-company-to-comply-with-repressive-social-media-law\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u0130nternet Kanunu&#8217;nda yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklikler<\/a>, yerel temsilci atamamaya y\u00f6nelik a\u011f\u0131r yapt\u0131r\u0131mlar\u0131 (bant geni\u015fliklerinin y\u00fczde 90 oran\u0131na kadar daralt\u0131lmas\u0131), i\u00e7erik \u00e7\u0131karma taleplerine uyulmamas\u0131na y\u00f6nelik nispeten daha hafif yapt\u0131r\u0131mlarla birle\u015ftirmi\u015fti. Teknoloji \u015firketleri, yerel temsilciler atamay\u0131 tercih ederken, i\u00e7erik \u00e7\u0131karma ve veri taleplerinin t\u00fcm\u00fcne yan\u0131t vermeyerek kullan\u0131c\u0131 haklar\u0131n\u0131 korumaya devam etmeyi taahh\u00fct ettiler. ARTICLE 19, \u0130nsan Haklar\u0131 \u0130zleme \u00d6rg\u00fct\u00fc ve \u0130fade \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc Derne\u011fi, mevcut d\u00fc\u015fmanca ortam, \u015firketlerin insan haklar\u0131 ihlallerine m\u00fcdahil olmalar\u0131na ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak sebebiyet verece\u011finden, teknoloji \u015firketlerini T\u00fcrkiye&#8217;de temsilcilik a\u00e7mamalar\u0131 konusunda <a href=\"https:\/\/www.article19.org\/resources\/turkey-youtube-precedent-threatens-free-expression\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">uyarm\u0131\u015ft\u0131.<\/a><\/p>\n<p>Yeni yasa, 2020 y\u0131l\u0131ndaki yasay\u0131 iki temel a\u00e7\u0131dan \u00f6teye ta\u015f\u0131yor. Teknoloji \u015firketlerinin T\u00fcrkiye&#8217;deki varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 resmi hale getiriyor ve g\u00fcnl\u00fck 10 milyondan fazla kullan\u0131c\u0131s\u0131 olan \u015firketlerin sadece temsilcilik a\u00e7malar\u0131 veya ger\u00e7ek ki\u015fi temsilci atamalar\u0131n\u0131 yeterli bulmayarak do\u011frudan T\u00fcrkiye&#8217;de \u015firket kurmalar\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131l\u0131yor. Yasa, \u015firketlerin cezai, idari ve mali a\u00e7\u0131dan sorumlu tutulabilecekleri kapsam\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde geni\u015fletiyor. \u0130kinci olarak, yasa, herhangi bir i\u00e7erik engelleme, i\u00e7erik \u00e7\u0131karma veya kullan\u0131c\u0131 verilerini teslim etme talebine uymayan \u015firketlere kar\u015f\u0131 y\u00fczde 90 oran\u0131na varan bant geni\u015fli\u011finin daralt\u0131lmas\u0131 gibi ciddi yapt\u0131r\u0131mlar getiriyor. \u0130nsan haklar\u0131 \u00f6rg\u00fctleri, bunun sonucunda \u015firketlerin ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak insan haklar\u0131 ihlallerine m\u00fcdahil olacaklar\u0131n\u0131 ya da platformlar\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye&#8217;de eri\u015filemez hale gelebilece\u011fini ifade ettiler.<\/p>\n<p>\u0130nsan Haklar\u0131 \u0130zleme \u00d6rg\u00fct\u00fc Avrupa ve Orta Asya Direkt\u00f6r Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Emma Sinclair-Webb \u00a0&#8220;Yeni yasa, Twitter ve Facebook gibi teknoloji \u015firketlerini h\u00fck\u00fcmet sans\u00fcr\u00fcne ve kullan\u0131c\u0131lara y\u00f6nelik ceza soru\u015fturmalar\u0131na uyum sa\u011flamalar\u0131 i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir bask\u0131ya maruz b\u0131rakarak T\u00fcrkiye h\u00fck\u00fcmetinin sosyal medya \u00fczerindeki kontrol\u00fcn\u00fc s\u0131k\u0131la\u015ft\u0131r\u0131yor.\u201d dedi ve ekledi: &#8220;Yasaya uymama halinde teknoloji \u015firketleri i\u00e7in a\u011f\u0131r cezalar \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Bu da, teknoloji \u015firketlerine T\u00fcrkiye\u2019de eri\u015filemez platformlar haline gelmemek i\u00e7in insan haklar\u0131n\u0131 ihlal etmeleri y\u00f6n\u00fcnde\u00a0 \u015fantaj yap\u0131yor.&#8221;<\/p>\n<p>ARTICLE 19 ve \u0130nsan Haklar\u0131 \u0130zleme \u00d6rg\u00fct\u00fc, T\u00fcrkiye h\u00fck\u00fcmetini yasay\u0131 y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131rmaya ve sivil topluma y\u00f6nelik bask\u0131lara son vermeye \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131. T\u00fcrk yetkililer, \u00f6zellikle se\u00e7imler \u00f6ncesinde ve se\u00e7imler boyunca ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc hakk\u0131n\u0131 ve serbest bilgi ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 korumal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Sosyal medya platformlar\u0131, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n ilgili platformlar\u0131 kullanman\u0131n risklerini tam olarak anlayabilmeleri ve \u00f6ng\u00f6rebilmeleri i\u00e7in konuyla ilgili pozisyonlar\u0131n\u0131 acilen kamuoyuna a\u00e7\u0131klamal\u0131d\u0131r. Bu platformlar, bask\u0131ya boyun e\u011fmemeli ve BM \u0130\u015f D\u00fcnyas\u0131 ve \u0130nsan Haklar\u0131 Rehber \u0130lkeleri kapsam\u0131nda ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve mahremiyet hakk\u0131 da dahil olmak \u00fczere insan haklar\u0131na sayg\u0131 g\u00f6sterme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerine uygun davranmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Teknoloji \u015firketleri, h\u00fck\u00fcmet sans\u00fcr\u00fcne m\u00fcdahil olmaya kar\u015f\u0131 direnmeli ve ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc kapsam\u0131nda korunmas\u0131 gereken \u00e7evrimi\u00e7i i\u00e7erikleri payla\u015fmalar\u0131 nedeniyle kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131 hapsedilme tehlikesine maruz b\u0131rakacak kullan\u0131c\u0131 verilerine y\u00f6nelik keyfi talepleri reddetmelidir. ARTICLE 19 ve \u0130nsan Haklar\u0131 \u0130zleme \u00d6rg\u00fct\u00fc, ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn yayg\u0131n bir \u015fekilde g\u00f6z ard\u0131 edildi\u011fi, \u201cifade su\u00e7lar\u0131na\u201d y\u00f6nelik kovu\u015fturma ve mahk\u00fbmiyet \u00f6ng\u00f6r\u00fclen bir yap\u0131 i\u00e7inde, teknoloji \u015firketlerinin yasaya uymalar\u0131 durumunda, insan haklar\u0131 ihlallerine m\u00fcdahil olmalar\u0131n\u0131n ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olaca\u011f\u0131n\u0131 belirttiler.<\/p>\n<p><strong>Yeni yasa hakk\u0131nda daha fazla bilgi i\u00e7in:<\/strong><\/p>\n<p><strong>Yeni Dezenformasyon Su\u00e7u <\/strong><\/p>\n<p>Yeni yasada yer alan ve medyada en \u00e7ok endi\u015fe uyand\u0131ran yeni h\u00fck\u00fcm \u201cs\u0131rf halk aras\u0131nda endi\u015fe, korku veya panik yaratmak saikiyle, \u00fclkenin i\u00e7 ve d\u0131\u015f g\u00fcvenli\u011fi, kamu d\u00fczeni ve genel sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ile ilgili ger\u00e7e\u011fe ayk\u0131r\u0131 bir bilgiyi, kamu bar\u0131\u015f\u0131n\u0131 bozmaya elveri\u015fli \u015fekilde alenen yayma\u201d su\u00e7u oldu. Su\u00e7un cezas\u0131 bir y\u0131ldan \u00fc\u00e7 y\u0131la kadar hapis olarak \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Su\u00e7un, fail taraf\u0131ndan ger\u00e7ek kimli\u011fin gizlenmesi suretiyle veya bir &#8220;\u00f6rg\u00fct\u00fcn faaliyeti \u00e7er\u00e7evesinde&#8221; i\u015flenmesi halinde ceza yar\u0131 oran\u0131nda art\u0131r\u0131l\u0131yor.<\/p>\n<p>Halihaz\u0131rda ciddi bir siyasi kontrol alt\u0131nda faaliyet g\u00f6steren savc\u0131l\u0131k ve mahkemelere hangi hallerde &#8220;yanl\u0131\u015f bilgi&#8221; ve &#8220;endi\u015fe yaratma niyeti&#8221; oldu\u011funu tan\u0131mlama imk\u00e2n\u0131 veren mu\u011flak ve geni\u015f kapsaml\u0131 bu h\u00fck\u00fcm, ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne y\u00f6nelik a\u011f\u0131r bir tehdit olu\u015fturmakta ve internette h\u00fck\u00fcmeti ele\u015ftiren herkesi keyfi g\u00f6zalt\u0131 ve yarg\u0131lanma tehlikesi ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya getirmektedir. Avrupa Konseyinin uzman hukuk organ\u0131 Venedik Komisyonu, yeni su\u00e7un ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc tehdit etti\u011fini belirten bir <u><a href=\"https:\/\/www.venice.coe.int\/webforms\/documents\/default.aspx?pdffile=CDL-PI(2022)032-e\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">acil g\u00f6r\u00fc\u015f<\/a><\/u> metni yay\u0131nlad\u0131.<\/p>\n<p><strong>\u0130\u00e7erik \u00c7\u0131karma<\/strong><\/p>\n<p>Yasa de\u011fi\u015fiklikleri, Bilgi ve \u0130leti\u015fim Teknolojileri Kurumuna teknoloji \u015firketinin kazan\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde etkileyebilecek yetkiler sa\u011fl\u0131yor. \u0130\u00e7erik \u00e7\u0131karma veya eri\u015fim engelleme \u00f6ng\u00f6ren idari veya mahkeme kararlar\u0131na uyulmamas\u0131 halinde \u015firketlere a\u011f\u0131r yapt\u0131r\u0131mlar uygulanarak platformlar kullan\u0131lamaz hale getirilebilecek. Yapt\u0131r\u0131mlar aras\u0131nda alt\u0131 aya kadar reklam verme yasa\u011f\u0131, eri\u015fim engelleme ya da i\u00e7erik \u00e7\u0131karma kararlar\u0131na uyulmamas\u0131 halinde bant geni\u015fli\u011finin y\u00fczde 50 oran\u0131nda daralt\u0131lmas\u0131, karar\u0131n 30 g\u00fcn i\u00e7inde yerine getirilmemesi halindeyse bant geni\u015fli\u011finin y\u00fczde 90 oran\u0131nda daralt\u0131lmas\u0131 yer al\u0131yor.<\/p>\n<p><strong>Kullan\u0131c\u0131 Verileri ve Anonimlik<\/strong><\/p>\n<p>Yeni yasan\u0131n bir di\u011fer geni\u015f kapsaml\u0131 boyutu ise, sosyal medya platformlar\u0131n\u0131n, yasada listelenen baz\u0131 su\u00e7lar\u0131 i\u015fledikleri iddias\u0131yla sosyal medya kullan\u0131c\u0131lar\u0131na y\u00f6nelik y\u00fcr\u00fct\u00fclecek soru\u015fturmalar s\u0131ras\u0131nda savc\u0131l\u0131klar ve mahkemeler taraf\u0131ndan talep edildi\u011fi takdirde kullan\u0131c\u0131 verilerini vermek zorunda kalacak olmalar\u0131d\u0131r. Listelenen su\u00e7lar aras\u0131nda dezenformasyon yayma ve Devlete kar\u015f\u0131 i\u015flenen su\u00e7lar da dahil olmak \u00fczere T\u00fcrkiye&#8217;de sivil toplumu bast\u0131rmak ve h\u00fck\u00fcmeti ele\u015ftirdi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen ki\u015fileri hedef almak i\u00e7in s\u0131kl\u0131kla kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yayg\u0131n \u015fekilde belgelenen kimi su\u00e7lar bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>\u015eirketlerin kullan\u0131c\u0131 verilerini sa\u011flamay\u0131 reddetmeleri halinde, savc\u0131l\u0131klar Ankara Sulh Ceza Hakimli\u011fine bant geni\u015fli\u011finin y\u00fczde 90 oran\u0131nda daralt\u0131lmas\u0131 yapt\u0131r\u0131m\u0131nda bulunulmas\u0131n\u0131 talep edebilecekler. Kullan\u0131c\u0131 verilerinin teslim edilmesi, sosyal medya kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n anonimli\u011fini sona erdirecek ve onlar\u0131 keyfi g\u00f6zalt\u0131 tehlikesine maruz b\u0131rakacakt\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Yerel Temsilciler i\u00e7in Yeni Ko\u015fullar <\/strong><\/p>\n<p>Teknoloji \u015firketlerinin \u00e7o\u011fu, 2020 mevzuat de\u011fi\u015fikliklerinde, yaln\u0131zca kay\u0131tl\u0131 birer adresleri olan ancak ana b\u00fcy\u00fck teknoloji \u015firketleriyle ger\u00e7ek bir hukuki ba\u011fa sahip olmad\u0131\u011f\u0131 izlenimi veren yasal \u015firketler kurarak ya da bu \u015firketleri temsilci olarak atayarak mevcut hukuki bo\u015fluktan faydaland\u0131lar. \u00d6rne\u011fin, Facebook, <a href=\"https:\/\/internet.btk.gov.tr\/sosyal-ag-temsilci-rehberi\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Madoka ad\u0131nda<\/a> bir T\u00fcrk \u015firketini temsilci atad\u0131. Twitter ise T\u00fcrkiye&#8217;de bir limited \u015firket kurmas\u0131na ra\u011fmen, \u015firketin tek hissedar\u0131 T. I. Redwing LLC adl\u0131 ABD merkezli bir \u015firketti.<\/p>\n<p>Yeni yasa ile hem Facebook hem de Twitter, mali, idari ve cezai olarak sorumlu olacak ve denetlenebilecek \u015firketler kurmak zorunda kalacak. \u015eirketler alt\u0131 ay i\u00e7inde gerekli t\u00fczel ki\u015fili\u011fi kurmazlarsa, reklam yasaklar\u0131 ve y\u00fczde 90 oran\u0131na varan bant geni\u015fli\u011fi daraltmas\u0131 ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalacaklar.<\/p>\n<p><strong>Sosyal Mesajla\u015fma Uygulamalar\u0131n\u0131n D\u00fczenlenmesi<\/strong><\/p>\n<p>Yeni yasa, Elektronik Haberle\u015fme Kanunu&#8217;nun kapsam\u0131n\u0131 geni\u015fleterek, internet \u00fczerinden g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u00fc ve sesli mesajla\u015fma ile arama hizmetlerini (\u015febekeler \u00fcst\u00fc hizmetleri) de d\u00fczenleme alt\u0131na al\u0131yor. WhatsApp, Signal ve Telegram gibi \u015febekeler \u00fcst\u00fc hizmet sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131, T\u00fcrkiye&#8217;de resmi olarak ticaret siciline kay\u0131tl\u0131 \u015firketler kurmak ve aktif kullan\u0131c\u0131 say\u0131s\u0131, sesli ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u00fc g\u00f6r\u00fc\u015fme, anl\u0131k ileti gibi veriler hakk\u0131nda d\u00fczenli bilgi vermek zorunda kalacaklar. Yasaya uyulmamas\u0131 30 Milyon T\u00fcrk Liras\u0131&#8217;na (1,615,000 USD) kadar para cezas\u0131 ve benzer yapt\u0131r\u0131mlara, bant geni\u015fli\u011finin y\u00fczde 95 oran\u0131nda daralt\u0131lmas\u0131na ya da uygulamalara eri\u015fimin t\u00fcm\u00fcyle engellenmesine neden olacak.<\/p>\n<p><strong>Teknoloji \u015eirketlerine Y\u00f6nelik Yapt\u0131r\u0131mlar<\/strong><\/p>\n<p>Yeni yasa ayr\u0131ca, sosyal medya \u015firketlerinin bilgi sistemleri, algoritmalar\u0131, veri i\u015fleme mekanizmalar\u0131 ve ticari yakla\u015f\u0131mlar\u0131 hakk\u0131nda T\u00fcrk makamlar\u0131na bilgi vermek de dahil, baz\u0131 h\u00fck\u00fcmlere uymamalar\u0131 halinde bir \u00f6nceki y\u0131la ait k\u00fcresel cirolar\u0131n\u0131n y\u00fczde 3&#8217;\u00fcne kadar idari para cezas\u0131na maruz b\u0131rak\u0131lmalar\u0131na ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmler getiriyor. BTK Ba\u015fkan\u0131 ilgili cezay\u0131 uygulama yetkisine tek ba\u015f\u0131na sahip olacak.<\/p>\n<p><strong>Bilgi ve \u0130leti\u015fim Teknolojileri Kurumunun A\u015f\u0131r\u0131 Geni\u015f Yetkileri<\/strong><\/p>\n<p>BTK\u2019ya ve ba\u015fkan\u0131na tan\u0131nan geni\u015f yetkiler, kurum kararlar\u0131na kar\u015f\u0131 yarg\u0131sal denetimin etkisiz olmas\u0131 ve kurumun ba\u011f\u0131ms\u0131z olmamas\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda \u00f6zellikle kayg\u0131 vericidir. Kurum, ka\u011f\u0131t \u00fcst\u00fcnde ba\u011f\u0131ms\u0131z g\u00f6z\u00fckse de Ula\u015ft\u0131rma Bakanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 faaliyet g\u00f6stermekte, ba\u015fkan\u0131 ve \u00fcyeleri Cumhurba\u015fkan\u0131 Recep Tayyip Erdo\u011fan taraf\u0131ndan atanmaktad\u0131r. A\u011fustos ay\u0131nda yap\u0131lan bir bas\u0131n soru\u015fturmas\u0131 kurumun \u00f6zel kullan\u0131c\u0131 verilerini toplad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bir y\u0131ldan uzun s\u00fcredir T\u00fcrkiye&#8217;deki kullan\u0131c\u0131lar\u0131 g\u00f6zetledi\u011fine dair <a href=\"https:\/\/globalvoices.org\/2022\/08\/05\/under-btks-eye-investigation-reveals-turkeys-information-and-communication-authority-has-been-collecting-private-user-data-for-over-a-year\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">muteber kan\u0131tlar<\/a>\u00a0sa\u011flad\u0131.<\/p>\n<p><strong>\u0130nternet Haber Sitelerinin D\u00fczenlenmesi<\/strong><\/p>\n<p>Yasan\u0131n bir di\u011fer temel amac\u0131 da Bas\u0131n Kanunu&#8217;nun internet haber siteleri i\u00e7in de ge\u00e7erli olmas\u0131n\u0131 sa\u011flayarak bu siteleri d\u00fczenlemektir. Bu kapsamda, bas\u0131n kart\u0131 zorunlulu\u011funun internet haber sitelerinde \u00e7al\u0131\u015fan gazetecileri de kapsayacak \u015fekilde geni\u015fletilmesi, bas\u0131n kartlar\u0131n\u0131n verili\u015f \u015feklinin yeniden d\u00fczenlenmesi ve &#8220;bas\u0131n ahlak esaslar\u0131n\u0131n ihlal edilmesi&#8221; halinde bas\u0131n kartlar\u0131n\u0131n uzun bir s\u00fcre yeniden ba\u015fvurma imk\u00e2n\u0131 olmaks\u0131z\u0131n iptal edilmesine ili\u015fkin kayg\u0131 verici baz\u0131 yeni h\u00fck\u00fcmler yer almaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Yasa, internet haber sitelerinin, mahkeme tebligatlar\u0131 gibi hukuki bildirimlerin elektronik ortamda kendilerine ula\u015ft\u0131r\u0131labilmesi i\u00e7in ana sayfalar\u0131nda ileti\u015fim bilgilerine yer vermelerini ve \u00e7evrimi\u00e7i i\u00e7eri\u011fi iki y\u0131l s\u00fcreyle saklamalar\u0131n\u0131 zorunlu hale getirmektedir. En sorunlu unsurlar aras\u0131nda, eri\u015fim engelleme karar\u0131 verilmesi halinde bir hafta boyunca ana sayfada d\u00fczeltme metni yay\u0131nlanmas\u0131 zorunlulu\u011fu yer al\u0131yor.<\/p>\n<p>De\u011fi\u015fiklikler, internet haber sitelerinin denetiminin b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde artaca\u011f\u0131, yetkililerin yasal i\u015flemler ve d\u00fczeltme metinlerinin yay\u0131nlat\u0131lmas\u0131 yoluyla s\u00fcrekli m\u00fcdahalede bulunmak i\u00e7in kendilerini yeni ara\u00e7larla donatacaklar\u0131 endi\u015felerini art\u0131r\u0131yor.<\/p>\n<p><strong>\u0130\u00e7erik Hakk\u0131nda Bilgi Verme Sorumlulu\u011fu<\/strong><\/p>\n<p>Yasa ayr\u0131ca, sosyal medya \u015firketlerine, ki\u015filerin &#8220;can ve mal g\u00fcvenli\u011fini tehlikeye sokan&#8221; bir i\u00e7eri\u011fi \u00f6\u011frenmeleri halinde, bu i\u00e7eri\u011fi bildirme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc getiriyor. \u015eirketler, \u00e7evrimi\u00e7i anonimli\u011fe zarar verecek \u015fekilde i\u00e7eri\u011fi olu\u015fturan kullan\u0131c\u0131 hakk\u0131nda bilgi vermek zorunda kalacaklar.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Daha fazla bilgi i\u00e7in:<\/strong><\/p>\n<p>Londra, Aga Maciejewska (\u0130ngilizce, T\u00fcrk\u00e7e): +44 7776 968113 veya agamaciejewska@article19.org. Twitter: @article19europe<\/p>\n<p>\u0130stanbul, Emma Sinclair-Webb (\u0130ngilizce, T\u00fcrk\u00e7e): +90-538-972-4486 (WhatsApp); veya <a href=\"mailto:sinclae@hrw.org\">sinclae@hrw.org<\/a>, Twitter: @esinclairwebb<\/p>\n<p>Londra, Aisling Reidy (\u0130ngilizce) + 1 917 378 3178 (cep) veya <a href=\"mailto:reidya@hrw.org\">reidya@hrw.org.<\/a><\/p>\n","protected":false},"template":"","format":"standard","pillar":[149],"content-type":[271],"issue":[1371,1380,1390],"region":[854,1224],"campaign-tax":[],"class_list":["post-282499","resources","type-resources","status-publish","format-standard","hentry","pillar-digital-tr","content-type-statement-tr","issue-business-and-human-rights-tr","issue-censorship-tr","issue-digital-rights-tr","region-europe-central-asia-tr","region-turkey-tr"],"featured_image_urls_v2":{"full":"","thumbnail":"","medium":"","medium_large":"","large":"","1536x1536":"","2048x2048":"","mobile":"","super":"","two-col":"","resources-featured":"","timeline":"","article-block":"","article-block-double":"","donations-image":"","donations-bottom-image":"","square":"","event":"","event-large":"","video":"","article-hero":"","gform-image-choice-sm":"","gform-image-choice-md":"","gform-image-choice-lg":""},"post_excerpt_stackable_v2":"<p>Yakla\u015fan Se\u00e7imlere Do\u011fru Yeni Sans\u00fcr Tehdidi ARTICLE 19 ve \u0130nsan Haklar\u0131 \u0130zleme \u00d6rg\u00fct\u00fc 14 Ekim&#8217;de yapt\u0131klar\u0131 a\u00e7\u0131klamada, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin 13 Ekim 2022 tarihinde &#8220;sans\u00fcr yasas\u0131&#8221; olarak bilinen bir dizi yeni yasa de\u011fi\u015fikli\u011fi teklifini kabul etti\u011fini, yeni yasayla internet sans\u00fcr\u00fcn\u00fc daha da a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131ran ve bilgiye eri\u015fimi k\u0131s\u0131tlayan yeni ifade su\u00e7lar\u0131 getirildi\u011fini belirttiler. Yasan\u0131n 2023&#8217;te yap\u0131lacak cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ve parlamento se\u00e7imlerine aylar kala kabul edilmi\u015f olmas\u0131, Erdo\u011fan h\u00fck\u00fcmetinin se\u00e7imler \u00f6ncesinde h\u00fck\u00fcmeti ele\u015ftiren internet habercili\u011fi ve yorumculu\u011funu susturmay\u0131 ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki endi\u015feleri de art\u0131r\u0131yor. ARTICLE 19 Avrupa ve Orta Asya Ba\u015fkan\u0131 Sarah Clarke, &#8220;Birlikte ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, yeni yasa, 2023 se\u00e7imleri \u00f6ncesinde h\u00fck\u00fcmetin sans\u00fcr\u00fc&hellip;<\/p>\n","category_list_v2":"","author_info_v2":{"name":"","url":""},"comments_num_v2":"0 comments","acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>T\u00fcrkiye: Yeni Kanun De\u011fi\u015fiklikleri Tehlikeli ve Distopik - ARTICLE 19<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Turkey\u2019s parliament passed a swathe of new amendments known as the \u201ccensorship law\u201d introducing new abusive criminal speech offences that further deepen online censorship\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.article19.org\/tr\/resources\/turkiye-dezenformasyon-yasasi-sansur\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"tr_TR\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"T\u00fcrkiye: Yeni Kanun De\u011fi\u015fiklikleri Tehlikeli ve Distopik - ARTICLE 19\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Turkey\u2019s parliament passed a swathe of new amendments known as the \u201ccensorship law\u201d introducing new abusive criminal speech offences that further deepen online censorship\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.article19.org\/tr\/resources\/turkiye-dezenformasyon-yasasi-sansur\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"ARTICLE 19\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2022-10-15T13:03:57+00:00\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@article19org\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Tahmini okuma s\u00fcresi\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"8 dakika\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.article19.org\\\/tr\\\/resources\\\/turkiye-dezenformasyon-yasasi-sansur\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.article19.org\\\/tr\\\/resources\\\/turkiye-dezenformasyon-yasasi-sansur\\\/\",\"name\":\"T\u00fcrkiye: Yeni Kanun De\u011fi\u015fiklikleri Tehlikeli ve Distopik - ARTICLE 19\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.article19.org\\\/tr\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2022-10-14T09:32:40+00:00\",\"dateModified\":\"2022-10-15T13:03:57+00:00\",\"description\":\"Turkey\u2019s parliament passed a swathe of new amendments known as the \u201ccensorship law\u201d introducing new abusive criminal speech offences that further deepen online censorship\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.article19.org\\\/tr\\\/resources\\\/turkiye-dezenformasyon-yasasi-sansur\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"tr\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.article19.org\\\/tr\\\/resources\\\/turkiye-dezenformasyon-yasasi-sansur\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.article19.org\\\/tr\\\/resources\\\/turkiye-dezenformasyon-yasasi-sansur\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.article19.org\\\/tr\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"T\u00fcrkiye: Yeni Kanun De\u011fi\u015fiklikleri Tehlikeli ve Distopik\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.article19.org\\\/tr\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.article19.org\\\/tr\\\/\",\"name\":\"ARTICLE 19\",\"description\":\"\",\"inLanguage\":\"tr\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"T\u00fcrkiye: Yeni Kanun De\u011fi\u015fiklikleri Tehlikeli ve Distopik - ARTICLE 19","description":"Turkey\u2019s parliament passed a swathe of new amendments known as the \u201ccensorship law\u201d introducing new abusive criminal speech offences that further deepen online censorship","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.article19.org\/tr\/resources\/turkiye-dezenformasyon-yasasi-sansur\/","og_locale":"tr_TR","og_type":"article","og_title":"T\u00fcrkiye: Yeni Kanun De\u011fi\u015fiklikleri Tehlikeli ve Distopik - ARTICLE 19","og_description":"Turkey\u2019s parliament passed a swathe of new amendments known as the \u201ccensorship law\u201d introducing new abusive criminal speech offences that further deepen online censorship","og_url":"https:\/\/www.article19.org\/tr\/resources\/turkiye-dezenformasyon-yasasi-sansur\/","og_site_name":"ARTICLE 19","article_modified_time":"2022-10-15T13:03:57+00:00","twitter_card":"summary_large_image","twitter_site":"@article19org","twitter_misc":{"Tahmini okuma s\u00fcresi":"8 dakika"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.article19.org\/tr\/resources\/turkiye-dezenformasyon-yasasi-sansur\/","url":"https:\/\/www.article19.org\/tr\/resources\/turkiye-dezenformasyon-yasasi-sansur\/","name":"T\u00fcrkiye: Yeni Kanun De\u011fi\u015fiklikleri Tehlikeli ve Distopik - ARTICLE 19","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.article19.org\/tr\/#website"},"datePublished":"2022-10-14T09:32:40+00:00","dateModified":"2022-10-15T13:03:57+00:00","description":"Turkey\u2019s parliament passed a swathe of new amendments known as the \u201ccensorship law\u201d introducing new abusive criminal speech offences that further deepen online censorship","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.article19.org\/tr\/resources\/turkiye-dezenformasyon-yasasi-sansur\/#breadcrumb"},"inLanguage":"tr","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.article19.org\/tr\/resources\/turkiye-dezenformasyon-yasasi-sansur\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.article19.org\/tr\/resources\/turkiye-dezenformasyon-yasasi-sansur\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.article19.org\/tr\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"T\u00fcrkiye: Yeni Kanun De\u011fi\u015fiklikleri Tehlikeli ve Distopik"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.article19.org\/tr\/#website","url":"https:\/\/www.article19.org\/tr\/","name":"ARTICLE 19","description":"","inLanguage":"tr"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.article19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/resources\/282499","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.article19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/resources"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.article19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/resources"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.article19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/resources\/282499\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":282511,"href":"https:\/\/www.article19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/resources\/282499\/revisions\/282511"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.article19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=282499"}],"wp:term":[{"taxonomy":"pillar","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.article19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/pillar?post=282499"},{"taxonomy":"content-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.article19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/content-type?post=282499"},{"taxonomy":"issue","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.article19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/issue?post=282499"},{"taxonomy":"region","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.article19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/region?post=282499"},{"taxonomy":"campaign-tax","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.article19.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/campaign-tax?post=282499"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}